Sign up with your email address to be the first to know about new products, VIP offers, blog features & more.

Column: Vloeibare tijden

door Joep Dohmen

Als klein kind kreeg ik met Sinterklaas een prachtige zandloper cadeau. Ik kon er uren mee spelen en hem eindeloos omdraaien. Ik herinner me nog mijn opwinding als het zand begon op te raken. Toch had ik nog geen flauw idee dat het stromen van het zand verwees naar het verstrijken van de tijd en de menselijke eindigheid.

 

Versnelling

De tijd speelt een magische rol in ons leven. Behalve de voortgang kent de menselijke tijd nog vele andere aspecten, zoals: begin, ogenblik, gelijktijdigheid, tempo, ritme, duur, spoor en natuurlijk eindigheid. Het meest dominante aspect van tijd is vandaag ongetwijfeld dat van de versnelling. De bekende socioloog en filosoof Hartmut Rosa definieert versnelling als “de toename van het aantal handelingen en/of belevingsepisodes per tijdseenheid”. Deze definitie geldt niet alleen voor de huidige economie, waarin investeringen zo snel mogelijk moeten renderen, maar ook voor wetenschappelijke kennis, communicatie, vervoer, tot en met omgangsvormen en relaties. Zygmunt Bauman, de onlangs overleden socioloog, sprak van liquid love, liquid life en liquid fear. Volgens hem is de moderniteit in alle opzichten vloeibaar geworden en dat jaagt mensen schrik aan. Wat is er nog houdbaar aan ons eigen leven?

 

Tot de dood

Sommige auteurs houden ons voor dat we moeten onthaasten, andere dat we flexibel moeten blijven en weer andere dat rusteloosheid er nu eenmaal bij hoort. Zelf blijf ik liever trouw aan de visie van Martin Heidegger. Volgens hem zijn wij ‘tot de dood’. Onze menselijke eindigheid roept ons op tot een authentieke manier van leven. Wie ben ik geweest als ik sterf? Heb ik mijn leven serieus genomen of ben ik mezelf uit de weg gegaan? Vandaag de dag betekent authentiek leven: regelmatig vertragen, je afvragen waar je vandaan komt, zorgen dat je toekomst geen vlucht naar voren wordt. Het vraagt moed en geduld om te ontdekken waar jouw bestemming ligt. Wie authentiek leeft, blijft behouden, ook in de meest vloeibare tijden.

 

[ Dit artikel verscheen in Phronèsis Nummer 1 Maart 2017 ]